सिजनमै धर्मरायो पोखराको पर्यटन

पोखरा

गण्डक क्षेत्रमा शुक्रवार विहानैदेखि हिमालहरु धक फुकाएर खुले । यहाको सामाजिक मनोविज्ञान के छ भने, हिमालहरु निर्धक्क खुलेभने जस्तोसुकी पीडा पनि भुलिन्छ । पोखरा र आसपासका बासिन्दा पनि खुलेको हिमालसँगै रमाए ।

तर यहाँका पर्यटन व्यवसायीको मन भने हिमाल जसरी खुल्न सकेन । जसरी अरु मानिसहरुको मन रमायो, उसरी नै पर्यटन व्यवसायीको मनमा चिन्ता र डरको तुँवालो मडारिरहेको छ ।

साँझ परेपछि सधैं गुलजार हुने पोखराको लेकसाईड क्षेत्रमा घाम अस्ताउने वित्तिकै सन्नाटा छाउँछ, यहाँका दोहोरी, डिस्कोथेक, पव, गजल रेष्टुरेण्टहरु थिए की थिएनन् भन्ने अवस्थामा पुगेका छन् । लेकसाईडमा अहिले चलहपलहको ध्वनी होईन, पुलिसको सिठ्ठीको आवाज सुनिन्छ ।
कोराना सँक्रमणको दोस्रो लहरले यहाँको पर्यटन व्यवसाय अहिले धर्मराएको अवस्थामा छ । पर्यटन व्यवसायीहरुको छाता सँस्था पोखरा पर्यटन परिषदका अध्यक्ष गोपी भट्टराई भन्छन्, ‘यहाँको पर्यटन उद्योग अहिले ८० प्रतिशत डाउन भईसक्यो ।’ अहिले पोखरका पर्यटन व्यववसायीहरु खोल्नका लागि व्यवसाय खोलेर बसेका छन् । ‘अब बन्द गरेर पनि विकल्प त छैन ।’ भट्टराईले भने ।
अ

हिले पर्यटनकको सिजन हो । तर सिजनमै ८० प्रतिशतसम्म व्यापार उँधो लाग्दा यहाँका पर्यटन व्यवयासीहरु चिन्तित छन् । ‘घरभाडा, मजदुरको तलब, बैंकको ऋण लगायतका सवालको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने व्यवसायी साथीहरुलाई चिन्ता छ ।’ उनले भने ।

कोरोनाको पहिलो लहर आएको बेला गत वर्ष पनि सिजनमै सरकारले लकडाउन गर्यो । २०७७ असोज १५ गतेदेखि लकडाउन खोलिएपछि यहाँका होटलको अकुपेन्सी १० देखि १५ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो । तर फेरी भारत हुँदै नेपालमा कोरोनासँक्रमण ह्वात्तै बढेपछि होटलको अकुपेन्सी ५ प्रतिशत भन्दा तल झरेको छ ।

‘अहिले पोखराको पर्यटन व्यवसायमा ३५ हजार भन्दा बढी मजदुर आश्रित छन् । अब व्यवसाय नचलेपछि उनीहरुको भविष्य के हुन्छ ?’ भट्टराईले चिन्ता व्यक्त गरे ।

पश्चिमाञ्चल होटल संघका अध्यक्ष विकल तुलाचनले होटलहरुको बुकिङ् धमाधम रद्ध भईरहेको जानकारी दिए । ‘केही सेमीनार र सँस्थागत भ्रमणका बुकिङ्हरु आएका थिए, ती सबै रद्ध भएका छन् ।’ उनले भने ।

यस क्षेत्रको पर्यटनमा प्रमुख मानिने पदयात्राको हालत पनि उस्तै छ । यस क्षेत्रका प्रमुख पदयात्रामार्गहरु अहिले सुनासान छन् । लकडाउन खोलिएपछि केही आन्तरिक पर्यटकले यहाँका पदयात्रा मार्गलाई तंग्राउन खोजेका थिए । तर कोरोना सँक्रमण एकाएक वढ्न थालपछि पदयात्रा पर्यटन पनि धर्मराएको छ ।

‘खासगरी पर्वतारोहण र साहसिक पर्यटनको सिजन हो, केही माउण्टेनियरिङ् ट्रेकको बुकिङ् हुनेवाला थियो, त्यो पनि सकियो ।’ ट्रेकिङ् एजेण्ट्स एशोसिएसन अफ नेपाल पोखरा च्याप्टरका अध्यक्ष शुसीलराज पौडेलले भने ।

अन्नपूर्ण, मनास्लु फेरो, धौलागिरी र मर्दि हिमाल रुट गण्डकी प्रदेशका ठुला पदयात्रा मार्ग हुन् । अन्य साना र छोटा पदयात्रा मार्गहरु यिनैसँग जोडिएर निर्माण भएका छन् । यि पदयात्रा मार्ग कोरोनाको चपेटामा परेपछि यो पर्यटनसँग आवद्ध गाईड, भरिया तथा उनीहरुको परिवार साथै पदयात्रा मार्गमा सञ्चालन भएका होटल तथा टि हाउसहरु पनि थलिएको अवस्थामा रहेको पौडेलले जानकारी दिए ।

सरकारले घोषणा गरेरै लकडाउन नगरेको भएपनि पर्यटन व्यवसायीहरुलाई भने लकडाउन जस्तै भएको छ । कोरोनाको पहिलो चरणमा त उनीहरुले जसोतसो थेगे, अब यो अवस्था लम्बियो भने थेग्न सकिने अवस्था नरहेको उनीहरुको भनाई छ ।

‘अब विशुद्ध पर्यटन व्यवसाय मात्रै गरेर नहुँदो रहेछ भन्ने, व्यवसायीहरुमा परिसक्यो, मजदुहरुमा पनि यो क्षेत्रमा भविष्य छैन भन्ने मानासिकता विकास हुँदै गएको छ ।’ परिषद अध्यक्ष भट्टराई भन्छन्, ‘यसै त पर्यटन क्षेत्रमा मानव संसाधान अभाव छ, त्यसमा पनि अहिलेको महामारीका कारण मजदुहरुले छोडेर जाने, अनि नफर्किने अवस्थामा पोखराको पर्यटन उद्योगको हालत कसैले आँकलन गरेको छैन ।’