पोखरा ।
साउन १ गतेदेखि देशभर प्रदर्शनमा आएको चलचित्र ’गौथली’ केवल मनोरञ्जनका लागि बनेको चलचित्र होइन, यो नेपाली समाजको एउटा यथार्थ इतिहास बोकेको सामाजिक दस्तावेज हो ।
डा. भोला रिजालको कथामा आधारित तथा डा. कपिल रिजालको निर्देशनमा बनेको यस चलचित्रले विशेष गरी २०५४–२०५५ सालतिरको नेपाली समाजको वास्तविक चित्रलाई पर्दामा जीवन्त रूपमा उतारेको छ ।
त्यो समय यस्तो थियो, जब छोरीलाई पढाउनु धेरै परिवारका लागि प्राथमिकता थिएन। छोरीको शिक्षा आवश्यकभन्दा पनि बोझ ठानिन्थ्यो । विवाह योग्य उमेर नपुग्दै छोरीहरूको बिहे गरिन्थ्यो र विवाहपछि पनि उनीहरूलाई आफ्ना सपना पूरा गर्ने स्वतन्त्रता कमै मिल्थ्यो ।
परिवारकै सदस्य, विशेषगरी आमा समान मानिने सासुबाट बुहारी अपहेलित हुने घटनाहरू सामान्यजस्तै थिए । ’गौथली’ ले यिनै यथार्थलाई कुनै कृत्रिमपन बिना अत्यन्त मार्मिक ढंगले प्रस्तुत गरेको छ ।
चलचित्रको केन्द्रमा एउटी सामान्य गाउँले बुहारीको संघर्ष छ । विवाहपछि आफ्नै घरभित्र उनले अपमान, अविश्वास र विभेद सहनुपर्छ । पढ्ने तीव्र इच्छा हुँदाहुँदै किताब र कापीसमेत सासुबाट लुकाएर राख्नुपर्ने बाध्यता उनको जीवनको हिस्सा बन्छ ।
घरको काम, सामाजिक दबाब र पारिवारिक अपहेलनाका बीच पनि उनी आफ्नो शिक्षाको सपना छोड्दिनन् । अनेकौं कठिनाइ पार गर्दै अन्ततः एसएलसी परीक्षामा नेपालभर प्रथम बन्न सफल हुन्छिन् ।
यो कथा एउटी पात्रको मात्र होइन, सपना देख्न नपाएका वा सपना देखेर पनि संघर्ष गर्न बाध्य भएका हजारौं नेपाली छोरीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने कथा हो । चलचित्रकी मुख्य पात्रको भूमिकामा सिमरन खड्काले अत्यन्त स्वाभाविक अभिनय प्रस्तुत गरेकी छन् ।
उनले पात्रको पीडा, संघर्ष, आत्मविश्वास र सफलतालाई निकै जीवन्त बनाएकी छन् । अभिनयमा कतै कृत्रिमता महसुस हुँदैन । निर्देशकले पात्र चयनमा गरेको निर्णय सफल देखिन्छ ।
अभिनेता अरुण क्षेत्रीको अभिनय पनि उत्तिकै प्रभावशाली छ । विशेष गरी अटिजम भएका पात्रमार्फत समाजमा फरक क्षमता भएका व्यक्तिहरू पनि परिवर्तनका संवाहक बन्न सक्छन् भन्ने सन्देश चलचित्रले दिएको छ ।
छोरीको संघर्ष नै मुख्य विषय भए पनि निर्देशकले अटिजम भएका पात्रलाई कथासँग प्रभावकारी रूपमा जोडेर चलचित्रलाई अझ फराकिलो सामाजिक आयाम दिएका छन् । यसले समावेशी समाजको आवश्यकता र मानवताको गहिरो पक्षलाई उजागर गर्छ ।
चलचित्रले श्रीमान्को भूमिकालाई पनि सकारात्मक रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । पत्नीको सपना पूरा गर्न जीवनसाथीको साथ, विश्वास र सहयोग कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने कुरा कथाले निकै सशक्त रूपमा देखाएको छ ।
परिवारभित्रको परिवर्तन पुरुषको सोच परिवर्तनसँग पनि जोडिएको हुन्छ भन्ने सन्देश चलचित्रले सहज रूपमा दिन सफल भएको छ ।
सासुको भूमिकामा लुनिभा तुलाधरले दमदार अभिनय गरेकी छन् । उनको पात्रले तत्कालीन समाजमा विद्यमान सोच, परम्परा र व्यवहारलाई वास्तविक रूपमा प्रतिनिधित्व गर्छ ।
त्यसैगरी प्रकाश घिमिरेले आफ्नो अनुभवसिद्ध अभिनयमार्फत पात्रलाई स्मरणीय बनाएका छन् । मदनकृष्ण श्रेष्ठको उपस्थिति पनि चलचित्रको विशेष आकर्षण हो । उनले निर्वाह गरेको शिक्षकको भूमिकाले शिक्षित समाज निर्माणमा शिक्षकको योगदान र जिम्मेवारीलाई प्रभावकारी ढंगले प्रस्तुत गरेको छ ।
प्राविधिक पक्षमा पनि ’गौथली’ निकै सबल देखिन्छ । सिनेमेटोग्राफीले गाउँघरको परिवेश, प्रकृति र समयको परिवेशलाई सुन्दर ढंगले कैद गरेको छ । छायांकन, सम्पादन, संगीत र पृष्ठभूमि संगीत (ब्याकग्राउन्ड स्कोर) कथाको भावनासँग पूर्ण रूपमा मेल खान्छ ।
कुनै दृश्य अनावश्यक रूपमा लम्बिएको वा कृत्रिम लागेको महसुस हुँदैन । निर्देशकले हरेक दृश्यलाई कथाको आवश्यकताअनुसार संयमित र प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।
विशेष गरी चलचित्रले २०५४–२०५५ सालको सामाजिक परिवेश, रहनसहन, सोच, पारिवारिक सम्बन्ध र शैक्षिक अवस्थालाई अत्यन्त यथार्थपरक रूपमा पुनः सिर्जना गरेको छ ।
त्यसैले चलचित्र हेर्दा दर्शकले कुनै न कुनै पात्रमा आफूलाई, आफ्ना परिवारलाई वा आफ्नो समाजलाई अवश्य भेट्टाउँछन् । यही कारण ’गौथली’ केवल एउटा चलचित्र नभई हाम्रो सामूहिक सामाजिक स्मृतिको प्रतिबिम्ब बनेको छ ।
‘गौथली’ले महिला शिक्षा, लैङ्गिक समानता, पारिवारिक सम्बन्ध, समावेशी समाज, फरक क्षमता भएका व्यक्तिप्रतिको दृष्टिकोण तथा शिक्षाको महत्वलाई एउटै कथाभित्र समेट्न सफल भएको छ । चलचित्रले उपदेश दिन खोज्दैन, बरु एउटा संवेदनशील कथा सुनाएर दर्शकलाई आफैं सोच्न बाध्य बनाउँछ ।
समग्रमा भन्नुपर्दा, ’गौथली’ नेपाली समाजको मौलिक कथा बोकेको उत्कृष्ट सामाजिक चलचित्र हो । यो मनोरञ्जन मात्र होइन, समाजलाई ऐना देखाउने, विगत सम्झाउने र भविष्यका लागि सकारात्मक सन्देश दिने चलचित्र हो ।
यदि तपाईंले नेपाली समाजको वास्तविक कथा, संघर्ष, सपना र परिवर्तनलाई पर्दामा अनुभूति गर्न चाहनुहुन्छ भने ‘गौथली’ अवश्य हेर्नुपर्ने चलचित्र हो ।
प्रकाशित मिति २०८३ साउन ५ गते मंगलबार ०१:००
